SPARTACUS
Spartaküs (d. M.Ö. 109 – ö. M.Ö. 71), Antik Roma Cumhuriyeti'nde köle ve gladyatör. M.Ö. 73 - M.Ö. 71 yılları arasındaki köle ayaklanmasında yaptığı önderlik ile tanınır.
Hayatı
Önderlik yeteneğiyle dikkati çeken Trakyalı bir köle olan Spartaküs, bir olasılığa göre Roma ordusundan kaçmış, haydutluk yaparken yakalanmış ve köle olarak satılmıştı. Spartaküs M.Ö. 73'te kendisiyle birlikte Capua'daki Quintus Lentulus Batiatus'un gladyatör okulundan kaçan 77 arkadaşıyla Vezüv Yanardağı'na sığındı. Küçük bir Roma ordusunca kuşatılan kaçaklar, bir uçurumdan aşağı inerek Romalı askerleri şaşırtıp kaçmayı başardılar. Spartaküs, kendisine katılan ve sayıları 100 bine ulaşan kaçak köle ve gladyatörlerle Lucania'ya doğru yürüdü. Amansız bir çatışma sonucunda Publius Varinius'u yendi ve Thuria ile Metapontion kentlerini yağmaladı. Spartaküs artık Güney İtalya'ya egemen olmuştu. Roma Senatosu birden tehlikenin farkına vardı. M.Ö. 72'de iki konsülün yönetimindeki güçler Spartaküs'ün üzerine gönderildi. Spartaküs onları yendikten sonra kuzeye, Alpler'e doğru yürüyüşe geçti. Gallia Cisalpina valisi onu durdurmaya çalıştıysa da, yenilgiye uğradı. Köle ordusu artık Alpler'i geçebilir ve güvenlik içinde dağılabilirdi. Ne var ki, kimse İtalya'dan ayrılmak istemedi. Spartaküs, ister istemez güneye yürümek durumunda kaldı. Lucinia'ya geri dönen ordu, orada ilk kez Marcus Crassus'a yenildi. Spartaküs, Sicilya'ya geçmeyi tasarlayarak Messina'ya çekildi. Onları kaçırmaya söz veren korsanlar sözlerinde durmadı. Crassus köleleri kuşattıysa da, Spartaküs kuşatmayı yararak çekildi. Daha sonra, M.Ö. 71'de, savaşmakta direnen köleler Romalılarca kılıçtan geçirildi. Romalı general Pompeius, Spartaküs'ün ordusundaki çok sayıda kaçağı yakalayıp öldürdü. 6000 kişiyi tutsak alan Crassus, Appia Yolu boyunca tümünü çarmıha gerdirdi. Spartaküs'ün cesedi ise asla bulunamadı. O dönemdeki inanışa göre tanrıların onu yanına aldığı, koruduğu gibi dedikodular yayıldı. Ancak Spartaküs'e ne olduğu asla öğrenilemedi.
Etkileri
Spartaküs, köle ve yoksullardan oluşan ordusu yıllarca İtalya yarımadasında bağımsız bir şekilde var olmuş ve zamanın yöneticilerine sorun olmuştur. Kendilerine karşı gönderilen sayısız orduyu yenmiş ve Roma Cumhuriyeti'nin yönetim sistemini sarsmıştır. İsyanının eşitlikçi ve özgürlükçü karakteri nedeniyle sol literatürde sahip çıkılan bir kişiliktir.
Siyasi etkileri
Almanya'da I. Dünya Savaşı'ndan sonra 1918 yılında yaşanan devrimden sonra 1919 yılında Karl Liebknecht ve Rosa Luxemburg önderliğinde silahlı ayaklanma düzenleyen ve adı daha sonra Almanya Komünist Partisi olan grubun ilk adı Spartaküs Birliği'dir.
Spartaküs: Kan ve Kum
Spartaküs: Kan ve Kum ya da orijinal adıyla Spartacus: Blood and Sand, tarihsel bir olayı konu alan Amerikan yapımı dizidir. Dizi tarihsel bir karakter olan Trakyalı asker Spartacus'ün köle olmasını ve bir gladyatöre dönüşümünü anlatmaktadır. Dizinin kaynağı Howard Fast'ın aynı isimde yazdığı kitaptır. Hikâye Milattan Önce 73-71 yıllarında Roma Cumhuriyeti'nde geçmektedir. İlk bölüm 22 Ocak 2010 tarihinde yayınlanmıştır. İlk sezonsa 13 bölümde tamamlanmıştır.
Dizinin ikinci sezon çekimleri ise Spartacus karakterini canlandıran Andy Whitfield'da bir çeşit lenfoma teşhis edilmesi sebebiyle belirsiz bir süre için ertelenmiştir. Daha sonraları kanseri yenen Whitfield'ın yeni sezon çekimlerine başladığı açıklanmış ancak hastalığının nüksetmesi üzerine diziden çıkarılmıştır. Sonrasında ise Whitfield'ın rolü için Liam McIntyre ile anlaşılmıştır.
Dizinin ikinci sezonunun gecikmesi nedeniyle Starz bir açıklamayla altı bölümlük kısa bir ara sezon yayınlayacağını duyurmuştur. Bu ara sezon prequel olacaktır yani dizinin ana karakterlerinin geçmişleri konu edilecektir. Altı bölümlük bu sezonun ismi ise Spartacus: Gods of the Arena olmuştur. Kanal, bu açıklamadan kısa bir süre sonra ara sezonun fragmanı yayınlamıştır. 5 Şubat 2011 tarihinde ise bu ara sezonun son bölümü yayınlanmıştır.
Karakterler Spartacus (Andy Whitfield, Sezon 1 - Liam McIntyre, Sezon 2) — Ortak düşmanlarına karşı Roma ordusu adına gönüllü savaşan Trakyalı bir asker. Gaius Claudius Glaber tarafından itaatsizliğinin cezası olarak Arena'da gladyatörler tarafından öldürülmeye mahkûm edilmiştir. Arena'da gladyatörleri öldürmesi üzerine köle olarak satılmış ve Batiatus tarafından Ludus'a katılması için satın alınmıştır. İlk günlerinde asi bir tavır sergilerken Batiatus ile kayıp karısını bulması konusunda bir anlaşma yapmış ve itaat etmeye başlamıştır.
Crixus (Manu Bennett) — Capua Şampiyonu, Ludus hiyerarşisinin en üstündeki kişi. Ukala ve güçlüdür. Spartacus'a karşı derin bir antipatisi vardır. Efendisi Lucretia ile cinsel ilişki içindedir, Naevia ile de gizli bir aşk yaşar. Capua Şampiyonluğu'nu korurken aynı zamanda yasak ilişkilerini dengede tutmaya çalışır.
Batiatus (John Hannah) — Capua vatandaşı ve dedesinden babasına, babasından da kendisine kalan Ludus'un sahibi. Maddi olarak zor bir durumda iken yüksek bir maliyetle Spartacus'u satın almıştır. Eşi Lucretia ile gerçek bir ruhsal ve fiziksel uyum içindedir, ikisi de hırslı kişiliklere sahiptir. Spartacus'u Lucretia karşısında her zaman savunmuş ve ona ayrı önem vermiştir.
Lucretia (Lucy Lawless) — Batiatus'un kurnaz ve kibar eşi. Köleleri olan Capua Şampiyonu Gladyatör Crixus ile gizli bir cinsel ilişki yaşamaktadır. Spartacus'un fazla maliyetli ve Ludus'a şanssızlık getireceğine inanmaktadır.
Doctore (Peter Mensah) — Kendi zamanının en ünlü gladyatörü. Shadow of Death (Ölümün Gölgesi) olarak anılan efsane gladyatörle savaşıp hayatta kalan tek insandır. Batiatus'un en önem verdiği kölesi ve Ludus'un eğitmenidir. Gladyatörlerini ve gladyatör adaylarını çok sıkı bir eğitimden geçirir, disiplinlidir.
Ilithyia (Viva Bianca) — Senatör Albinius'un şımarık ve bencil kızı, General Claudius Glaber'ın karısı. Lucretia ile arkadaştır. Lucretia ise onu Ludus'un tanınması için bir araç olarak görmektedir. Crixus'a karşı ilgisi vardır.
Claudius Glaber (Craig Parker) — Bir lejyonun Roma ordusu komutanı, Ilithyia'nın kocası. Eşini seviyor olsa bile onunla daha yüksek mevkiilere gelebilmek için evlenmiştir. Hırslı bir kişiliği vardır. Getaelar ile savaştayken ordusunun dağılmasından Spartacus'u sorumlu tutar ve ondan nefret eder.
Varro (Jai Courtney) — Aslen bir Roma vatandaşı. Ludus'a gladyatör olmak, kumar borçlarını kapamak ve eşini geçindirmek için para kazanmak amacıyla kendi isteğiyle gelmiştir. Güçlü bir savaşçıdır ve diğer gladyatörler tarafından çabuk kabul görmüştür. Spartacus'un Death of Shadow karşısında aldığı efsanevi zafer nedeniyle ona hayrandır. Ayrıca Spartacus'un Ludus'taki tek arkadaşıdır.
Sura (Erin Cummings) — Spartacus'un eşi. Romalılar tarafından Suriyeli bir tüccara köle olarak satılmıştır. Spartacus'un en önem verdiği kişidir.
Ashur (Nick Tarabay) — Bacağından sakat olan eski bir gladyatör. Batiatus'un sağ kolu ve en güvendiği kişilerden birisi.
Naevia (Lesley-Ann Brandt) — Lucretia'nın kölesi. Crixus ile gizli bir aşk yaşamaktadır.
Barca (Antonio Te Maioho) — Saygın bir gladyatör ve Batiatus'un koruması. Crixus'tan sonra Ludus'taki en önemli ikinci gladyatör. Her ne kadar öfkeli bir kişiliğe sahip olsa da kuşlar ve köle sevgilisi Pietros'a karşı şefkatlidir. Batiatus'a sadıktır ama özgür olacağı günlerin hayalini kurar.
Pietros (Eka Darville) - Barca'nın erkek sevgilisi. Güçsüz ve çelimsizdir. Barca sayesinde o atmosferde ayakta kalabilmektedir.
Spartacus: Gods of the Arena
Spartacus: Gods of the Arena, Starz kanalınca hazırlanan bir mini dizi ve Spartacus: Blood and Sand'in "prequel"idir. İlk bölümü 21 Ocak 2011 tarihinde yayınlanmıştır. Seri, Capua Şampiyonu olan Gannicus isimli gladyatörü konu edinmiştir. Oyuncu kadrosunda orijinal seriden Lucy Lawless Lucretia'yı, John Hannah Batiatus'u, Peter Mensah Oenomaus'ı ve Manu Bennett ise Crixus'ı canlandırmıştır.
25 Şubat 2011'de sonlanan mini seri IGN tarafından olumlu eleştirilere maruz kalmış, final bölümü ise 9.5/10 puan alarak "Olağanüstü" olarak nitelendirilmiştir.
Karakterler
Batiatus (John Hannah) — Bir gladyatör okulu olan Ludus'un sahibi.
Lucretia (Lucy Lawless) — Batiatus'un karısı.
Titus (Jeffrey Thomas) — Batiatus'un babası.
Oenomaus (Peter Mensah) — Ludus'un köle eğitmeni.
Gannicus (Dustin Clare) — Capua Şampiyonu gladyatör.
Crixus (Manu Bennett) — Ludus'ta gladyatör.
Spartacus (Andy Whitfield) — Trakyalı bir asker.
Barca (Antonio Te Maioha) — Ludus'ta gladyatör.
Gaia (Jaime Murray) — Lucretia'nın kadim dostu.
Tullius (Stephen Lovatt) — Capua'nın soylu ailesine mensup birisi.
Vettius (Gareth Williams) — Ludus'ta eğitmen.
Naevia (Lesley-Ann Brandt) — Köle kız.
Melitta (Marisa Ramirez) — Köle kız.
Yapım
Spartacus: Blood and Sand'in ikinci sezon çekimleri sürerken başrol oyuncusu Andy Whitfield'da Hodgkin-dışı lenfoma tespit edilmiş, dizinin ikinci sezon çekimlerinin uzayacağı görülünce de Gods of the Arena'nın çekilmesi gündeme gelmiştir. Dizinin yaratıcısı ve yapımcısı Steven S. DeKnight, Gods of the Arena'nın altı bölümlük bir mini dizi olacağını ve Ludus'un geçmişini işleyeceğini belirtmiştir. Dizinin çekimleri Ağustos 2010'da Yeni Zelanda'da başlamıştır.
Bu mini dizinin şimdiye kadar yayınlanacağı açıklanan kanallar arasında ABD'den Starz ayrıca Kanada'dan da Movie Central ile The Movie Network vardır.